Bioakoestiek verkennen in het Regenwoud met Iracambi
- Yvo Hunink de Paiva
- 1 mrt 2025
- 4 minuten om te lezen
De reis van een vrijwilliger naar het Atlantische regenwoud - door Yvo Hunink
Dit verhaal begint als een persoonlijk vrijwilligersproject dat uitgroeide tot iets veel groters: een samenwerking tussen Regen Studio en Iracambi die nog steeds groeit.
In 2022 begon ik aan een vrijwilligersproject bij Iracambi, een onderzoekscentrum dat zich toelegt op het herstel van het Braziliaanse Atlantische Woud in Minas Gerais. Iracambi loopt voorop in herbebossing initiatieven en heeft duizenden bomen geplant in het Serra do Brigadeiro-gebergte. Hun werk draait niet alleen om bomen, maar om het volledige herstel van ecosystemen, inclusief de terugkeer van wilde dieren en het voorlichten van de lokale bevolking over het belang van hun bioom. Iracambi onderzoekt het concept van slimme bossen en stond open voor een vrijwilligersproject rond het experimenteren met geluidsrecorders voor biodiversiteitsmetingen, ook wel bioakoestiek genoemd. Dit sloot perfect aan bij de waarden en de uiteindelijke fundamenten waarop ik Regen Studio startte.
Bezoek de website van Iracambi en doneer dan gerust . Ik kan je garanderen dat jouw geld impact zal hebben.
Bioakoestiek in het Regenwoud: het project
Na een brainstormsessie met Robin Le Breton, de oprichter van Iracambi, werd de onderzoeksvraag als volgt vastgesteld:
Welke waarde kan bioakoestiek hebben voor het monitoren van bosecosystemen en hoe wordt het in de praktijk toegepast?
Download hier het volledige rapport:
Tijdens de voorbereiding werd besloten om de focus op vogels te leggen. Niet alleen omdat het Atlantische regenwoud de meest biodiverse plek op aarde is voor vogelsoorten, maar ook omdat ze relatief gemakkelijk te herkennen zijn aan hun zang in vergelijking met andere soorten. Een literatuuronderzoek leidde tot een complete lijst van potentiële vogelsoorten die mogelijk in het gebied te vinden zijn, inclusief links naar online geluidsdatabanken van enkele van die vogels.
De apparatuur werd gekocht in Nederland, waarbij de Wildlife Acoustics Song Meter Micro het gekozen apparaat was, voornamelijk vanwege het gebruiksgemak, de prijs en de goede reputatie van het bedrijf. Het bedrijf beschikte over een aantal hoogwaardige producten die opgeschaald konden worden bij een succesvol experiment.
Gedurende de 4 weken dat het apparaat ter plaatse was in Iracambi, werd het op verschillende locaties met verschillende kenmerken van het bosecosysteem ingezet. Daarbij werden meer dan 200 uur aan bosgeluiden vastgelegd.
In totaal werden 8 uur aan opnames nauwkeurig geanalyseerd om vogelgezang en -roepen te detecteren. Zo ontstond een geluidsbank met clusters van vergelijkbare roepen, die gebruikt zou kunnen worden voor toekomstige onderzoeksprojecten.
Luister naar een uur aan opgenomen regenwoudgeluiden uit het project!
De resultaten
De resultaten waren veelbelovend: er werden 845 individuele vogels waargenomen, met 35 verschillende soorten zang, en er werden verschillende vogelsoorten geïdentificeerd, waaronder de kleine tinamoe.
Het project bracht echter ook de uitdagingen aan het licht bij het gebruik van de softwaretools, die vaak worstelden met achtergrondgeluid en aanzienlijke handmatige inspanningen vereisten. In die periode (2022) werd de ontwikkeling van AI-modellen ter ondersteuning van identificatieactiviteiten al kort verkend, met duidelijke tekenen van ontwikkeling, en werden een aantal potentiële partners voorgesteld om de werklast voor onderzoekers te verlichten.
Uiteindelijk hebben deze bevindingen bijgedragen aan twee subsidieaanvragen gericht op het verbeteren van de bioakoestische monitoring mogelijkheden bij Iracambi. Eén daarvan werd toegekend door Wildlife Acoustics, de producent van de geluidsrecorder die in het experiment werd gebruikt. We hebben het voorstel samen met een lokale ngo, genaamd Muriqui Instituto de Biodiversidade , ontwikkeld rond de monitoring van twee belangrijke soorten in de regio: de 'araponga' en de 'muriqui', ook wel bekend als de 'Bare-throated Bellbird' en de ' Northern-Woolly Spider Monkey'. De subsidie bestond uit hoogwaardige apparatuur van Wildlife Acoustics.
In 2024 waren de eersten die deze apparatuur gebruikten Italiaanse onderzoeksstudenten van de Universiteit van Bologna . Hun methodologie was niet gericht op soorten, maar eerder op het meten van zogenaamde entropie in geluidslandschappen , wat kan worden gebruikt om de algehele complexiteit van de biodiversiteit in geluidsdata te bepalen door middel van specifieke statistische analyses. Ik had het genoegen om Iracambi twee weken te bezoeken terwijl ze daar waren, en te zien hoe de resultaten van mijn experiment door onderzoekers werden gebruikt. Maar deze keer verruimde ik mijn blikveld door de excentrieke Toni te helpen met zijn agroforestry-onderhoud, een voorstelgenerator met AI te bouwen en financiering te onderzoeken voor de aanleg van een groene corridor met een beschermd gebied in de buurt.
Van vrijwilligerswerk naar samenwerking
Deze vrijwilligerservaring was nooit bedoeld om te worden gekoppeld aan Regen Studio. De opgedane inzichten en de overeenstemming van waarden maakten echter op natuurlijke wijze de weg vrij voor verdere samenwerking.
Wat begon als een persoonlijke verkenning van bioakoestiek in het regenwoud, is inmiddels uitgegroeid tot een hechtere band tussen Iracambi en Regen Studio. We verleggen de grenzen van hoe technologie herbebossing en natuurbehoud kan ondersteunen en ontwikkelen een visie voor slimme bossen. Meer over onze samenwerking met Iracambi in een ander artikel. Neem contact met ons op als je samen met ons slimme bossen wilt verkennen.
Yvo Hunink
Oprichter Regen Studio & Bioakoestiek Verkenner
"Ik vond het geweldig om een bos te kunnen ervaren via geluidsopnames. Ik zag zoveel sonogrammen dat ik tijdens mijn laatste droomuren, toen ik 's ochtends wakker werd in het Iracambi-bos, beelden ervoer die niet veel verschilden van de banner van deze blog."
Opmerkingen